Convocatoria Asemblea 1 de xuño

Convocamos a próxima asemblea ordinaria da AIC. Debido á situación que estamos a vivir, e para facilitar o acceso ás persoas que non estean por Compostela, esta asemblea terá lugar de xeito telemático. A asemblea terá lugar o martes 1 de xuño de 2021 ás 20:00 (1ª convocatoria ás 19:30) e se realizará utilizando a plataforma Microsoft Teams. A orde do día será a seguinte:

  1. Aprobación, se procede, da acta anterior.
  2. Breve actualización da actividade de cada GdT e informe da Secretaría da asemblea.
  3. Reflexión e valoración do estado da campaña: #PorUnhaIvestigaciónDemocrática 
  4. A Universidade Privada.
  5. Propostas, rogos e preguntas.

Animádevos a vir e así compartir este espazo todas as compañeiras de AIC xuntas, para poder coñecernos e falar dos temas nos que xa se está a traballar e tamén de novas ideas e problemáticas que estean a pasar.  

Se algunha persoa non pode acudir e quere tratar algún tema ou que se comente alguna cuestión en concreto, non dubidedes en escribirnos. Moitas grazas de antemán!

A Asemblea de Investigadoras de Compostela asume o reto de presentarse ás eleccións da USC

Os colectivos máis precarizados da universidade concorren ás eleccións da USC nunha fronte común para democratizar a investigación

  • Unha institución con vontade de resolución de problemas sociais mediante a ciencia excelente ten que garantir os dereitos laborais das súas investigadoras.
  • Na actualidade só unha de cada cinco investigadoras predoutorais ve remunerado o seu traballo na USC.
  • Na USC estase xestionando a actividade investigadora en detrimento da maioría das investigadoras e do propio coñecemento.

A Asemblea de Investigadoras de Compostela (AIC) concorre ás eleccións da Universidade de Santiago de Compostela (USC) para rematar coa falta de democracia na investigación. Esta eiva democrática maniféstase en diferentes eixos: primeiro, na non democratización do “que” se investiga, en tanto que se atopa subxugado a intereses mercantís. Segundo, na non democratización do “quen“, en tanto que o acceso á investigación está condicionado por cuestións materiais e de xénero. Terceiro, na non democratización do “como” se goberna a investigación, en tanto que a democracia non pasa dun plano formal, estando lonxe dunha democracia real.

Traballo non remunerado, horas extra non recoñecidas, contratos intermitentes, carencia de materiais e medios para realizar a súa actividade, penalización nas convocatorias públicas polos permisos de maternidade… Estes son algúns dos exemplos da precariedade que padecen as traballadoras no seu día a día na carreira investigadora.

Para facer fronte a estas e outras inxustizas, naceu en 2017 a Asemblea de Investigadoras de Compostela. A AIC é un espazo de encontro e debate sobre as diferentes problemáticas que afectan ao colectivo investigador da USC. Ten como obxectivo principal defender e loitar polos dereitos e aspiracións dunha carreira profesional digna das investigadoras (persoal investigador, técnico e de xestión) exista ou non un vínculo laboral e/ou remuneración. Diante da convocatoria electoral a distintos órganos de goberno da USC a finais deste mes de abril, a AIC reivindica que unha institución con vocación á resolución de problemas sociais mediante a ciencia excelente ten que asegurar que o persoal das primeiras etapas da carreira investigadora teña garantidos os seus dereitos laborais e velar por asegurarlles unhas condicións de vida mínimas.

Na actualidade, de cada cinco investigadoras predoutorais na USC, só unha recibe remuneración polo seu traballo; e só unha de cada dez investigadoras predoutorais goza dun contrato de máis de tres anos de duración. A maioría de investigadoras, tanto predoutorais como posdoutorais, levan a cabo a súa actividade encadeando contratos temporais precarios con períodos de actividade non remunerada, ou con traballos noutros sectores, para poder custear a súa investigación. A inestabilidade laboral acentúase no caso das profesionais que traballan en temas que non son obxecto dunha mercantilización lucrativa a curto prazo. Á xa precaria situación do colectivo, hai que engadir a discriminación por cuestión de xénero que padecen as investigadoras na súa carreira. 

Dende as institucións e os organismos públicos non se está a gobernar a investigación para arranxar esta situación, senón todo o contrario: estase xestionando a actividade investigadora en detrimento da maioría das investigadoras e do propio coñecemento. Son precisamente aqueles sectores máis favorecidos polo interese do mercado os que ostentan as principais posicións de poder dentro da universidade, restrinxindo as posibilidades dunha ciencia independente. Ademais, non existe unha vontade por parte da universidade de defender, perante os poderes públicos, a necesidade de atender as propostas destes colectivos no tocante ás distintas convocatorias de axudas, estatutos ou leis que afectan ao colectivo investigador.

Dende a súa orixe, a AIC acadou importantes vitorias na defensa dunha carreira investigadora estable, digna e previsible. Agora, denuncia as carencias democráticas do actual sistema de investigación e concorre ás eleccións na USC para continuar mellorando as cousas baixo o lema #PorUnhaInvestigaciónDemocrática

Como gobernamos a investigación?

Democratizar a investigación pasa, sen lugar a dúbidas, por mellorar as ferramentas das que dispoñemos as persoas que investigamos para poder intervir na dirección da política científica das institucións ás que pertencemos. A Universidade de Santiago de Compostela presenta severos déficits democráticos que transcenden con moito ao persoal investigador. Os sectores máis precarios da universidade son tamén os máis precariamente representados nos órganos de goberno da USC. A falta de democracia material aparece sempre asociada á falta de democracia no plano formal. Somos conscientes de que, nun sistema de goberno estamental como o que rexe na nosa universidade, a existencia de contrapesos institucionais resulta clave para evitar que, en situacións de crise, sexan sempre os mesmos colectivos os que asuman os maiores custos

O persoal investigador que está nas primeiras etapas da súa carreira, sexa pre- ou posdoutoral, arrastra as consecuencias dun deficiente encadramento dentro das estruturas de goberno da USC. A nosa división entre os sectores II (restantes categorías de PDI) e III (estudantado) no Claustro Universitario dificulta tremendamente a nosa presencia nos principais órganos da universidade, nomeadamente no Consello de Goberno e no Consello Social. A isto cabe sumar a ausencia case absoluta de espazos para o diálogo entre o equipo de goberno e as asociacións de investigadoras. Estas eivas na nosa representación minan sistematicamente a nosa capacidade para participar da política universitaria. Ademais, o escaso peso que o persoal investigador ten dentro da estrutura da USC leva a que, en caso de dúbida, as nosas necesidades máis básicas sexan desatendidas en favor doutros estamentos que gozan dunha posición máis acomodada. 

É por iso que desde a Asemblea de Investigadoras de Compostela apostamos por democratizar o papel que a investigación de base ten nas estruturas da USC, esixindo:

  1. A inclusión do conxunto do persoal investigador predoutoral no sector II, aumentando en consecuencia o seu peso no Claustro Universitario.
  2. Establecer mecanismos que faciliten a presencia de cando menos un representante deste persoal investigador dentro do Consello de Goberno.
  3. A conformación dunha mesa de diálogo entre as asociacións de investigadoras con representación no Claustro e no Consello de Dirección da EDIUS e o equipo de goberno da USC; desempeñando esta sempre un papel complementario respecto das diferentes mesas de negociación sindical. 

Desde a AIC entendemos que a representación institucional é apenas unha parte do proceso democrático. A plena democratización da vida universitaria, no referido ás investigadoras e a todos os sectores que conformamos esta comunidade, só pode vir da man dos procesos de participación. É por iso que a nosa loita se estende máis alá do plano institucional. En cada mobilización, cada vez que nos axudamos entre todas para mellorar as nosas condicións de vida e en cada batalla contra a precariedade; construímos a verdadeira democracia.

Que se investiga?

Unha das manifestacións máis evidentes da precariedade na investigación atopámola na progresiva marxinación de certas ramas de coñecemento. A través das convocatorias de axudas pre- e posdoutorais e de infinidade de iniciativas públicas de financiamento, as liñas de traballo que presentan menores posibilidades de aplicación mercantil son sistematicamente deixadas de lado, privándoas de oportunidades.

Non se trata dunha discriminación entre “ciencias e letras”, senón que estamos ante un fenómeno que afecta ao conxunto de disciplinas científicas. Pode entenderse que unha empresa privada elixa destinar os seus fondos adicados a I+D a liñas de investigación das que espera obter unha certa rendibilidade. Ao fin, tal é o despotismo característico dun sistema económico como o actual. O que resulta absolutamente ilóxico é que o sector público e as propias universidades remen na mesma dirección, sometendo á investigación a unha tiranía absolutamente allea ao coñecemento.

A investigación constitúe unha actividade desinteresada, no sentido de que esta se debe unicamente á procura de novas verdades con independencia de calquera outro tipo de conveniencias. A validez científica de calquera enunciado, xa sexa en física, química, historia, economía ou lingüística; non depende de que beneficie ou prexudique a determinados grupos sociais, senón a criterios académicos establecidos polas propias disciplinas que se estudan.

Agora ben, pese a este carácter desligado dos intereses materiais da ciencia en si, sabemos que a mesma ciencia ten lugar en contextos sociais e materiais ben determinados. Non pode haber avances sen medios de traballo axeitados (despachos, laboratorios, fondos bibliográficos ou ordenadores) e, sobre todo, sen persoas con contratos dignos que poidan concentrarse unicamente no labor de investigar. É por iso que consideramos a intromisión de intereses alleos á ciencia, especificamente os intereses empresariais, como un grave obstáculo para unha investigación democrática; en tanto que supón a imposición do criterio dunha minoría social na decisión sobre en que coñecementos paga a pena afondar e cales cómpre deixar de lado. Os intereses das empresas non poden decidir se unha investigación recibe ou non o financiamento necesario para o seu desenvolvemento

É por iso que desde a Asemblea de Investigadoras de Compostela apostamos por democratizar a investigación esixindo: 

  1. A inclusión de criterios de avaliación académicos e científicos á hora de distribuír as axudas para a contratación de persoal pre e pos doutoral a nivel estatal, galego e, de ser o caso, nas axudas propias das USC.
  2. Unha maior equidade na distribución das axudas entre ámbitos da investigación, asegurando o acceso para todas as grandes áreas de coñecemento en calquera convocatoria que se realice.  
  3. A retirada de criterios empresariais á hora da concesión de axudas para proxectos de investigación e, de non ser o caso, o establecemento por parte das institucións competentes de mecanismos financeiros de corrección baseados en criterios científicos. 

Investigar é unha cuestión de xénero?

É habitual que o número de alumnas matriculadas en titulacións universitarias sexa maior que o de alumnos, mais conforme avanza a carreira académica o número de mulleres redúcese paulatinamente en relación co número dos seus compañeiros, ata chegar ao mínimo na figura de catedrática. Este fenómeno coñécese co nome de teito de cristal. Como pode verse na imaxe, na Universidade de Santiago de Compostela, menos do 25% das persoas que ocupan unha cátedra en 2015 eran mulleres.

Unha das causas máis relevantes do abandono da carreira investigadora por parte das mulleres é a ausencia de medidas que contemplen a conciliación entre a vida laboral e persoal. Por poñer un exemplo: actualmente, as investigadoras galegas seguen a ser discriminadas nas convocatorias de I+D+i que dependen da Xunta de Galicia, onde non se contemplan supostos de interrupción por embarazo, FIV ou adopción; nin se adecúan as avaliacións científicas subseguintes a este tipo de situacións.

A falta de medidas e políticas eficaces en materia de igualdade, xénero e conciliación; xunto coas discriminacións ás que se atopan sometidas por parte dos poderes públicos, dificultan o seu avance na carreira investigadora. Isto fai que, co tempo, moitas mulleres acaben por afastarse da investigación, producindo precisamente ese fenómeno de diminución da porcentaxe de mulleres nos estadios máis avanzados da traxectoria académica.

É por iso que desde a Asemblea de Investigadoras de Compostela reivindicamos a democratización do acceso á investigación por cuestión de xénero e declaramos que:

  1. Ningunha investigadora debería ser penalizada tras un permiso de maternidade.
  2. A investigación e a maternidade non poden ser excluíntes.
  3. A investigación non é unha cuestión de xénero.