Emenda aos OXE pola indemnización predoutoral

Dende a Asemblea de Investigadoras de Compostela, xunto con FPU Investiga, presentámoslle a semana pasada aos partidos políticos do Parlamento de Galicia e do Congreso dos Deputados unha proposta de emenda aos Orzamentos Xerais do Estado 2021 para modificar a Lei 14/2011 (Lei da Ciencia) para que esta recoñeza explicitamente o dereito a indemnización por finalización de contrato das investigadoras predoutorais.

Asociacións, sindicatos e demais colectivos mantiveron ao longo desta semana e da pasada unha intensa campaña de promoción e divulgación desta proposta de emenda a través das redes sociais e medios de comunicación. Algunha delas:

Ata o momento, cónstanos que MásPaís e o BNG presentaron sendas emendas a dita lei. Agora agardamos que os demais partidos as apoien, amosando así o seu compromiso coa investigación.

O Supremo condena o persoal investigador a volver a un pasado máis precario

Anula así a sentenza do TSXG na que se condenaba á USC a restituír o dereito á indemnización por extinción de contrato arrebatado ao colectivo en 2016

Porta principal do Tribunal Supremo
CC BY 3.0 Panoramio

Non. O Supremo non demostra coa súa sentenza do 13 de outubro (STS 3490/2020) que os contratos predoutorais sexan contratos formativos; o único que demostra é que non entende, ou non quere entender, como evolucionou a investigación na sociedade moderna.

Corrixe así, nun exercicio de anacronismo, a correcta interpretación -ao noso entender- feita anteriormente polo TSXG, quen concluíra na súa sentenza que o contrato formativo de ningún modo “se pode equiparar ao subscrito polos traballadores afectados polo conflito aínda cando se denomine predoutoral en formación. Este contrato unicamente cabe a través da normativa regulada no artigo 11, que en modo algún se cumpre co que agora se discute. A consecuencia de todo isto, é que os contratos dos demandantes teñen que cualificarse como temporais de obra ou servizo, e á súa finalización teñen dereito a percibir a indemnización establecida no artigo 49, 1, c) do Estatuto dos Traballadores”.

Efectivamente, como ben recollía esta sentenza, a Lei 14/2011, da Ciencia, a Tecnoloxía e a Innovación define no seu artigo 21 o contrato predoutoral e especifica que “será de duración determinada” e que “terá por obxecto a realización de tarefas de investigación, no ámbito dun proxecto específico e novidoso”, sendo ademais requisito “ter sido admitido nun programa de doutoramento”. Definición e obxecto que casan perfectamente co primeiro dos supostos que recolle o artigo 15 do ET: “cando se contrate ao traballador para a realización dunha obra ou servizo determinados, con autonomía e substantividade propia dentro da actividade da empresa e cuxa execución, aínda que limitada no tempo, sexa en principio de duración incerta”.

Chegado este punto, preguntámonos como é posible que o TS non entenda que a realización dunha tese de doutoramento é, efectivamente, unha tarefa de investigación con autonomía e substantividade propia que, aínda que de duración incerta, está limitada no tempo. E que non entenda que é un traballo de pleno dereito, no que se está producindo e contribuíndo a incrementar o coñecemento. Un coñecemento que ademais se está transmitindo, valorizando e rentabilizando por parte da universidade e que repercute directamente na mellora e o avance da sociedade. E isto sen entrar a valorar todas as tarefas que, ademais da propia tese, fan estes e estas traballadoras durante a vixencia dos seus contratos. Porque calquera persoa que coñeza o traballo de investigación o entende; así o entendemos nós: e así o entendeu tamén o TSXG.

Temos por tanto que preguntarnos que pretende ou a quen quere contentar o TS con este exercicio de funambulismo anacrónico, no que parece querer devolvernos aos tempos das bolsas e dos contratos en prácticas. Uns tempos de precariedade que esta sociedade quere superar. E faino ademais adornándose con afirmacións como a de que o contrato predoutoral ten un “obxectivo formativo obvio”, ao tempo que basean a súa argumentación en que “se de buscar analoxías coas modalidades contractuais do ET se trata, faise verdadeiramente difícil acudir ao contrato para obra e servizo determinado e, polo contrario, sería o contrato en prácticas do art. 11 ET o que presentaría maiores similitudes” ou que “entende que o lexislador deseñou unha modalidade contractual, de carácter formativo, á que non atribuíu indemnización no momento da súa finalización”.

Pois ben, nós temos claro que non é así. De feito, non debe ter un obxectivo formativo tan obvio cando o TSXG afirmou rotundamente que non o tiña. Non debe ser tan difícil ver as similitudes co contrato de obra ou servizo cando o TSXG as veu tan claramente. Si debe ser difícil ver as similitudes co contrato en prácticas cando o TSXG veu claramente que non as había. E non debería facer falla tratar de imaxinar o que o lexislador pretendía cando xa especificou no artigo 21 da Lei 14/2011 que “o contrato terá por obxecto a realización de tarefas de investigación, no ámbito dun proxecto específico e novidoso”. É dicir, investigar, crear, producir e xerar novo coñecemento. Non formarse. De ter querido deseñar unha modalidade contractual de carácter formativo -pensamos nós- igual tería posto que “o contrato terá por obxecto formarse”. Pero non o fixo. Así que non debe ser ese o obxecto do contrato. E así o debeu entender tamén o TSXG. Parece obvio.

Por tanto, non podemos estar en máis desacordo con esta sentenza. Consideramos que tanto os argumentos empregados como as conclusións ás que se ten chegado son totalmente equivocados, impropios dos tempos actuais e prexudiciais para a investigación e o avance da sociedade, tanto en termos de dereitos laborais como no ansiado obxectivo de poder achegarnos á tan necesaria definición e implantación dunha carreira investigadora real e medianamente digna.

Preocúpannos, ademais, as formas e os aparentes intereses que parece haber detrás deste tipo de actuacións. Debemos lembrar que as persoas con contratos predoutorais si percibían antes a indemnización á finalización dos seus contratos, dereito que foi arrebatado por algúns centros e universidades -entre elas a Universidade de Santiago de Compostela-; mentres que outras a seguiron aboando. E debemos lembrar tamén que xa houbera un anterior intento por arrebatar este dereito mediante o cambio de codificación de contrato. Daquela, ante a repercusión que tivo e as mobilizacións que houbo, o ministerio competente e a CRUE tiveran que saír publicamente a negar a maior e acabaron rectificando. Porén, lamentablemente, agora si parecen máis preto de poder conseguilo. Estarán contentas aquelas persoas que sempre quixeron arrebatarnos este e outros dereitos. É moi triste que así sexa e hai que dicilo ben claro: sentímolo, pero non tedes gañado máis que a vergoña de ter aumentado o maltrato a un persoal que xa estaba bastante precarizado.

Sumado a isto, queremos lembrar que moitos destes centros e universidades locen o selo europeo HR de excelencia en investigación, co que se distingue ás entidades que tratan con respecto ao seu persoal investigador e fomentan a mellora das súas condicións. Recomendamos encarecidamente a lectura da Carta Europea do Investigador e o Código de conduta para a contratación de investigadores que hai que cumprir para obter e manter este selo. Sobre o recoñecemento da profesión, a carta expresa que “todos os investigadores que seguen unha carreira de investigación deben ser recoñecidos como profesionais e tratados en consecuencia. Isto debe comezar ao principio das súas carreiras, é dicir, a nivel de posgrao, e debe incluír todos os niveis independentemente da súa clasificación a nivel nacional”. Está así recollido como principio e esixencia. Aplíquese.

Pero non todo é malo. Afortunadamente, non todas as persoas pensan nin actúan así. Diso estamos ben seguras; vémolo a diario. E agradecemos enormemente o apoio e comprensión que nos achegan.

Igualmente, estamos seguras de que non imos dar por perdida esta loita. Así que facemos un chamamento claro e inequívoco a seguir loitando e reclamando por todas as vías posibles este e outros dereitos. Facemos un chamamento a todas as persoas e colectivos a seguir unidos na defensa destas reivindicacións. Facemos un chamamento aos centros e universidades que si respectan os dereitos laborais das súas traballadoras a seguir contemplándoos nos seus contratos. Facemos un chamamento aos sindicatos a seguir traballando por recuperar estes dereitos. E, se o problema é de interpretación do que “pretendía o lexislador”, facemos un chamamento ao Goberno, aos ministerios competentes e a todos os grupos políticos para que impulsen e apoien as necesarias reformas da lexislación; para que dunha vez por todas queden claros os dereitos do persoal investigador e non estean suxeitos a máis lamentables interpretacións.

Porque seguiremos loitando. Pola ciencia, pola investigación e polos dereitos de cada traballadora e traballador. Por todos e todas. Por unha sociedade mellor.



Versión en castelán

Que queres saber do doutoramento?

Xoves 15 de outubro ás 20:00. Anímate e participa entrando a través deste enlace.

Tras matricularnos nun programa de doutoramento, mestúranse en nós un sentimento de ilusión cunha manchea de dúbidas sobre o noso futuro.

  • Cando e como debo presentar o Plan de Investigación?
  • Cales son as axudas públicas ás que podo optar para poder ter un contrato namentres investigo?
  • Cales con os meus dereitos como doutorando na Universidade de Santiago de Compostela?

Para axudar a resolver estas cuestións e todas as que poidan xurdir, desde a Asemblea de Investigadoras de Compostela convocamos o vindeiro xoves día 15 de outubro ás 20:00h unha reunión informativa. Entre todas, procuraremos dar resposta a todas esas preguntas que temos na cabeza cando comezamos a andaina de investigar, contando ademais coa experiencia e coñecementos de compañeiras que xa pasaron pola nosa situación. Non dubidedes en unirvos e achegarnos as vosas cuestións.

Por mor das restricións sanitarias derivadas da pandemia de Covid-19, a xuntanza terá lugar de maneira telemática empregando a ferramenta de Teams.

Que ocorre coas posdoutorais da Xunta de Galicia?

Martes 13 de outubro ás 19:00. Anímate e participa entrando a través deste enlace.

Todo o sector investigador está en alerta:

  • Polas demoras e/ou cancelacións das posdoutorais da Xunta para o ano 2020.
  • Polos problemas que actualmente teñen as investigadoras da Modalidade A para cumplir coa execución das súas estadías durante a pandemia.
  • Polas desigualdades  derivadas, ano tras ano, da non contemplación de supostos de maternidade, adopción ou FIV nas convocatorias.

Desde a AIC cremos que é importante artellar canto antes unha estratexia de actuación que parta desde a unidade das investigadoras afectadas polos motivos agora expostos. Para iso cremos que é beneficioso compartir as distintas casuísticas co fin de buscar solucións e plans de acción cos que abordar os múltiples problemas que se presentan na etapa posdoutoral en Galicia.

Ademais, na sesión parlamentaria do martes 13 de outubro, que se vai poder seguir en liña, o BNG vai levar a debate a iniciativa sobre estas convocatorias. A raíz deste debate poden xurdir novas preguntas: pode ser a convocatoria en 2020 idéntica á dos outros anos? É suficiente?

Neste sentido queremos convocar unha xornada de traballo enfocada a tratar este asunto o propio martes 13, en horario de 19:00 a 21:00 a través de Microsoft Teams, aberta a todo o colectivo investigador que queira participar, pero especialmente dirixida ao persoal posdoutoral actual ou que vaia a convertirse en posdoutoral nos próximos meses.

O Tribunal Supremo decide sobre a indemnización predoutoral o martes 13

O alto tribunal reúnese o martes 13 de outubro para resolver o recurso da USC contra a sentenza do TSXG que deu a razón ao colectivo investigador predoutoral

CC BY 3.0 Panoramio

Hai xa ano e medio dende que o Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (TSXG) condenou á Universidade de Santiago de Compostela (USC) a pagar ao persoal predoutoral as indemnizacións por extinción de contrato que deixou de aboar a partir do ano 2016.

A USC presentou recurso de casación de dita sentenza ante o Tribunal Supremo (TS), e será o vindeiro martes 13 cando este tribunal se reúna para tomar unha decisión. Esta xa non se trata dunha reclamación de índole galega ou compostelá, senón estatal, pois a decisión do alto tribunal guiará o futuro doutras demandas e reclamacións pendentes ao longo do Estado.

A sentenza do TSXG foi recorrida “por unha cuestión de seguridade xurídica”, en palabras do xerente, palabras que non compartimos pois no seu fallo o TSXG é claro equiparando o contrato predoutoral ao contrato temporal, afirmando que en ningún caso se trata dun contrato en formación: “contrato [o formativo do artigo 11 do Estatuto de Traballadores] que en modo algún pode equipararse ao subscrito polos traballadores afectados polo conflito aínda cando se denomina predoutoral en formación”. Esta é, por tanto, unha das moitas escusas que o Equipo de Goberno da USC vén empregando para negarlle aos seus traballadores e traballadoras este e outros dereitos fundamentais.

A indemnización por fin de contrato foi unha das primeiras peticións que dende a Asemblea de Investigadoras de Compostela (AIC) lle fixemos tanto ao reitor da USC, Antonio López, como ao Vicerreitor de Investigación e Innovación, Vicente Pérez Muñuzuri, e ao xerente, Javier Ferreira. Pero nunca ningún deles, nin tampouco o resto do Equipo de Goberno da USC, amosou o máis mínimo interese por solucionar o problema, obrigando a centos de investigadoras a acudir aos xulgados ao remataren os seus contratos. Isto acrecenta a conflitividade xudicial que xa lle custa á USC máis de 1 millón de euros de recursos estruturais.

A reclamación da indemnización por extinción de contrato como un dereito básico do persoal investigador é unha das reivindicacións que nos levou a iniciar a campaña dos #MartesNegros #PorUnhaUSCDigna e que hoxe suma xa 85 martes vestindo as máis de 400 camisolas feitas. Nesta liña vindicativa, cómpre destacar a campaña #SinDerechosTampocoHayCiencia que está a levar a cabo a Coordinadora Marea Roja de la Investigación, agrupación de máis de 15 asociacións, colectivos e sindicatos de todo o Estado, na cal se visibilizan este e outros problemas de precariedade laboral cos que o persoal investigador temos que convivir.

Agardamos que unha vez máis os tribunais nos dean a razón. Mentres os problemas non se solucionen, seguiremos loitando #PorUnhaUSCDigna porque #SenDereitosTampoucoHaiInvestigación.

Versión en castelán da nota de prensa